آیا حمله سرگیجه bppv سب بالارفتن فشارخون می شود؟

سرگیجه bppv وضعیتی حمله ای خوش خیم یک حمله سرگیجه پوزیشنال است که با حرکت سر مثل دراز کشیدن، پهلو به پهلو شدن و خم و راست کردن سر رخ می دهد. زمان حمله کوتاه و معمولا زیر یک دقیقه می باشد. علائم همراه شامل تهوع؛ استفراغ، عرق کردن، ضعف و بی حالی می باشد. اما در بعضی موارد حین حمله سرگیجه bppv فشارخون بالا می رود. این مورد بخصوص در افرادی که سابقه فشارخون دارند رخ می دهد، اما در افراد بدون سابقه فشارخون نیز مشاهده شده است. در BPPV (Benign Paroxysmal Positional Vertigo)، افزایش فشار خون اگر رخ دهد، به‌صورت غیرمستقیم و از مسیر واکنش‌های عصبی ـ خودکار (Autonomic responses) است، نه به‌صورت مستقیم از خودِ اختلال گوش داخلی.

جهت تشخیص دقیق علت حمله سرگیجه bppv  و انجام تست vng  و  vhit می توانید به کلینیک تخصصی سرگیجه و تعادل اسپین خرم آباد مراجعه کنید یا با شماره تماس 09168775699 در ارتباط باشید.

 

بیایید دقیق‌تر مکانیسم را بررسی کنیم:

---

🧠 ۱. تحریک سیستم وستیبولار (گوش داخلی)

در BPPV، با جابه‌جایی ذرات کربنات کلسیم (اوتوکونیا) از قسمت اتریکول به مجاری نیم‌دایره‌ای گوش، گیرنده‌های تعادلی (hair cells) به‌طور نابجا تحریک می‌شوند.
→ این تحریک باعث ارسال پیام‌های ناهماهنگ به ساقه مغز می‌شود (ناحیه وستیبولار در بصل‌النخاع و پونز). و باعث سرگیجه شدید و کوتاه  مدت میشود.  

ذرات اتوکونیا می تواند وارد هر کدام از 3 مجرای نیم دایره گوش شود. ولی بیشترین شیوع مربوط به مجرای نیم دایره خلفی بعد مجرای نیم دایره افقی و به صورت نادر مجرای نیم دایره قدامی می باشد.

---

⚙️ ۲. ارتباط سیستم وستیبولار با دستگاه عصبی خودکار (Autonomic nervous system)

هسته‌های وستیبولار در ساقه مغز ارتباط نزدیکی با مراکز تنظیم‌کننده فشار خون و ضربان قلب دارند، از جمله:

• هسته‌ی سولیتاریوس (NTS)

• هسته‌ی رافه و لوکوس سرولئوس

• شبکه رتیکولار ساقه مغز

این ارتباطات باعث می‌شود تحریک نابجای وستیبولار بتواند به‌صورت رفلکسی، سیستم سمپاتیک را فعال کند.

بدین صورت که حمله سرگیجه bppv سبب تحریک شدن همزمان این مراکز در ساقه مغز می شود، چون که سیگنال ها شدید و به ثورت ناهمزمان و یک شوک تلقی می شوند ممکن است همزمان در برخی افراد سبب بالا رفتن فشارخون شوند.

---

❤️ ۳. فعال شدن سیستم سمپاتیک

در حین حملهٔ سرگیجه شدید (به‌ویژه اگر همراه با تهوع و اضطراب باشد):

• سیستم سمپاتیک تحریک می‌شود

• آدرنالین و نورآدرنالین از غدد فوق‌کلیه ترشح می‌شود

• نتیجه:

  • تنگی عروق (vasoconstriction)z

  • افزایش ضربان قلب (tachycardia)

  • افزایش برون‌ده قلبی و در نتیجه افزایش فشار خون موقت

 

مکانیسم افزایش فشار خون با تنگی عروق حین بلندشدن از حالت درازکش با bppv

 

 

1. تغییرات همودینامیک هنگام تغییر وضعیت بدن (از درازکش به ایستاده)

2. نقش احتمالی BPPV (Benign Paroxysmal Positional Vertigo) در این فرایند.

بیایید مرحله‌به‌مرحله توضیح دهیم 👇

---

🧠 ۱. آنچه به‌صورت طبیعی هنگام بلند شدن از حالت درازکش رخ می‌دهد

وقتی فرد از حالت خوابیده به ایستاده تغییر وضعیت می‌دهد:

• حدود ۵۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌لیتر خون به‌دلیل جاذبه، به اندام‌های تحتانی و احشاء شکمی منتقل می‌شود.

• این باعث کاهش بازگشت وریدی (venous return)، در نتیجه کاهش برون‌ده قلبی (cardiac output) و افت موقت فشار شریانی سیستمیک می‌شود.

• گیرنده‌های فشاری (baroreceptors) در قوس آئورت و سینوس کاروتید این افت فشار را حس کرده و از طریق سیستم عصبی سمپاتیک پاسخ می‌دهند:

  • افزایش تون سمپاتیک

  • تنگی عروق محیطی (vasoconstriction)

  • افزایش ضربان قلب و قدرت انقباض میوکارد

نتیجهٔ این پاسخ:
🔹 بازگشت سریع فشار خون به حد طبیعی یا حتی کمی بالاتر برای جبران کاهش لحظه‌ای.

---

🌀 ۲. نقش BPPV (سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم)

در BPPV، ذرات اتوکونیا (کریستال‌های کربنات کلسیم) در مجاری نیم‌دایره‌ای گوش داخلی جابه‌جا می‌شوند و باعث تحریک نابجای گیرنده‌های وستیبولار هنگام تغییر وضعیت سر می‌شوند.

در هنگام بلند شدن یا چرخاندن سر:

• تحریک ناهنجار گیرنده‌های وستیبولار → احساس سرگیجه چرخشی و عدم تعادل.

• این تحریک وستیبولار می‌تواند از طریق ارتباط وستیبولو-سمپاتیک، افزایش فعالیت سمپاتیک خودکار ایجاد کند.

---

❤️ ۳. مکانیسم افزایش فشار خون در این حالت

ترکیب این دو مسیر باعث می‌شود:

1. کاهش بازگشت وریدی → تحریک بارورسپتورها → فعال شدن سمپاتیک → تنگی عروق و افزایش فشار خون.

2. تحریک غیرطبیعی وستیبولار (در BPPV) → فعال شدن مسیرهای وستیبولو-سمپاتیک → افزایش بیشتر تون سمپاتیک.

3. در برخی بیماران، این پاسخ بیش از حد قوی است و فشار خون به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد (Hypertensive response).

 

• 😣 ۴. نقش استرس و اضطراب ذهنی

سرگیجه ناگهانی باعث ترس، تهوع، احساس عدم کنترل و اضطراب شدید می‌شود.
سیستم عصبی بدن این را به‌عنوان «وضعیت خطر» درک می‌کند → فعال شدن محور Hypothalamic–Pituitary–Adrenal (HPA)
→ افزایش ترشح کورتیزول → تقویت پاسخ سمپاتیک → افزایش بیشتر فشار خون.

 

۱. در حالت عادی:

در بیشتر موارد، فشار خون بالا (Hypertension) به‌ویژه اگر مزمن و بدون نوسان شدید باشد، هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند.
به همین دلیل است که به آن می‌گویند «قاتل خاموش» — چون بیمار ممکن است سال‌ها فشار بالا داشته باشد ولی بدون علامت باشد.

آیا احتمال دارد فشارخون بالا سبب سرگیجه و حالت تهوع و استفراغ شود

 

 

⚡️ ۲. مواردی که فشار خون بالا می‌تواند باعث سرگیجه، تهوع یا استفراغ شود:

✅ الف) افزایش ناگهانی و شدید فشار خون (Hypertensive crisis)

• زمانی که فشار سیستولیک > ۱۸۰ mmHg یا دیاستولیک > ۱۲۰ mmHg می‌شود.

• در این حالت، جریان خون مغزی ممکن است دچار اختلال خودتنظیمی شود → ادم مغزی نسبی یا افزایش فشار داخل جمجمه.

• علائم ممکن:

  • سردرد شدید (اغلب در پشت سر)

  • سرگیجه

  • تهوع و استفراغ

  • اختلال دید

  • گیجی یا حتی کاهش سطح هوشیاری

🔹 این حالت خطرناک است و ممکن است نشانه‌ی اورژانس فشار خون بالا (Hypertensive emergency) باشد، به‌ویژه اگر با آسیب ارگان هدف (مثل مغز، کلیه یا قلب) همراه باشد.

---

✅ ب) افزایش فشار خون به‌دنبال اضطراب یا پاسخ سمپاتیکی

گاهی فشار به‌طور گذرا بالا می‌رود (مثلاً در استرس، درد، یا حمله اضطرابی)، و در همین زمان ممکن است فرد احساس:

• تپش قلب

• سبکی سر

• تهوع یا احساس ضعف کند
  اما در این موارد، علت اصلی علائم، پاسخ سمپاتیکی و اضطراب است نه خود فشار خون.

---

✅ ج) اختلالات وستیبولار همزمان با فشار بالا

در بیماران مسن یا مبتلا به فشار خون بالا، جریان خون گوش داخلی و ساقه مغز ممکن است مختل شود → احساس سرگیجه یا تهوع به‌صورت همراه.

---

🚨 نکته مهم:

اگر کسی دچار سرگیجه، تهوع و استفراغ همراه با فشار خون خیلی بالا (مثلاً >۱۸۰/۱۲۰) شود، باید سریع بررسی شود چون ممکن است:

• هایپرتنسوآنسفالوپاتی

• سکته مغزی (ایسکمیک یا هموراژیک)

• یا ادم مغزی در حال وقوع باشد.

---

✅ نتیجه نهایی:

افزایش فشار خون در حین حملهٔ BPPV:

مکانیسم: تحریک سیستم وستیبولار → فعال‌سازی مسیرهای وستیبولو–سمپاتیک در ساقه مغز + پاسخ استرسی ذهنی → ترشح آدرنالین → تنگی عروق و افزایش موقت فشار خون.